Η win-win πολιτική της Τουρκίας στην Αφρική
Το πρόσφατο άρθρο του εκπροσώπου της Προεδρίας Ιμπραχίμ Καλίν στην Daily Sabah
Αντί να δημιουργεί νέες σχέσεις εξάρτησης, κηδεμονίας και εκμετάλλευσης όπως έκαναν οι αποικιακές δυνάμεις, η Τουρκία ακολουθεί μια «win-win πολιτική» στην Αφρική που είναι μια πολιτική αμοιβαίας ενδυνάμωσης η οποία βασίζεται στην ισότητα, τη διαφάνεια και τη βιωσιμότητα
Στις 22-25 Ιανουαρίου ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας επισκέφθηκε τρεις χώρες της ανατολικής Αφρικής: Τανζανία, Μοζαμβίκη και Μαδαγασκάρη. Η επίσκεψη αυτή που αποτελεί κομμάτι του συνεχιζόμενου ανοίγματος της Τουρκίας στην Αφρική το οποίο ξεκίνησε το 2005, φιλοδοξεί να επεκτείνει και να εμβαθύνει τις σχέσεις της Τουρκίας με την αφρικανική ήπειρο ως σύνολο.
Την τελευταία δεκαετία, πρώτα ως πρωθυπουργός και έπειτα ως πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο Ερντογάν πραγματοποίησε πάνω από 30 επισκέψεις σε 23 συνολικά αφρικανικές χώρες – ρεκόρ επισκέψεων για έναν μη Αφρικανό ηγέτη. Αυτό αποτελεί ένδειξη της στρατηγικής στάσης της Τουρκίας απέναντι στην Αφρική καθώς αναπτύσσει νέες διμερείς σχέσεις με αφρικανικά έθνη. Η Τουρκία επέκτεινε την διπλωματική της παρουσία στην Αφρική από μόνο 12 πρεσβείες που ήταν το 2004, σε 39 το 2016. Μόνο το 2012 και 2013 η Τουρκία συνέδραμε κατά περίπου 800 εκατομμύρια δολάρια σε διάφορα προγράμματα βοηθείας στην Αφρική.
Ο Τουρκικός Οργανισμός Συνεργασίας και Συντονισμού (TİKA) έχει 16 γραφεία στην Αφρική που εκτελούν εκατοντάδες έργα σε όλη την ήπειρο, από γεωτρήσεις και άνοιγμα κλινικών μέχρι την εκπαίδευση αγροτών και αναστήλωση ιστορικών μνημείων. Δεκάδες τουρκικές μη κυβερνητικές οργανώσεις και οργανώσεις βοηθείας, επίσης βοηθούν ενεργώς τους έχοντες ανάγκη. Αυτή η νέα προσέγγιση βρήκε ανταπόκριση από τα έθνη της Αφρικής. Το 2008, η Αφρικανική Ένωση κατέταξε την Τουρκία ως στρατηγικό εταίρο. Η πρώτη Σύνοδος Κορυφής Τουρκίας-Αφρικής είχε πραγματοποιηθεί την ίδια χρονιά στην Ιστάνμπουλ και ακολούθησε η επόμενη συνάντηση στην Μαλάμπο της Ισημερινής Γουινέας το 2014.
Η τρίτη Σύνοδος Κορυφής αναμένεται να πραγματοποιηθεί το 2019 στην Τουρκία. Πριν από μία δεκαετία το συνολικό εμπόριο της Τουρκίας με την Αφρική ήταν λιγότερο από 3 δισεκατομμύρια δολάρια. Οι Τουρκικές Αερογραμμές πετούν σε περίπου 40 προορισμούς σε πάνω από 30 χώρες της Αφρικής – περισσότερο από οποιεσδήποτε άλλες αερογραμμές. Τουλάχιστον τριάντα αφρικανικές χώρες έχουν διπλωματικές αποστολές στην Τουρκία. Πάνω από 5.000 φοιτητές από αφρικανικές χώρες σπούδασαν στην Τουρκία με πλήρη υποτροφία. Αυτά τα στοιχεία καταδεικνύουν μια γερή και σταθερή τάση δεσμών που εμβαθύνονται μεταξύ της Τουρκίας και της Αφρικής.
Η Αφρική έχει πλούσιους φυσικούς πόρους, έναν νέο και δυναμικό πληθυσμό και ένα τεράστιο δυναμικό για ανάπτυξη. Πάλι στην Αφρική όμως, υπάρχει ασφυκτική φτώχεια στη μέση απέραντου πλούτου. Η πολιτική σταθερότητα, η καταπολέμηση της τρομοκρατίας, η εξάλειψη της φτώχειας και η αειφόρος ανάπτυξη είναι οι βασικές προτεραιότητες για πολλά αφρικανικά έθνη. Με δεδομένη την ντροπιαστική ιστορία της ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας στην ήπειρο, δεν μπορείς να είσαι αρκετά σε επαγρύπνηση έναντι της κληρονομιάς της πολιτικής κηδεμονίας, των πολέμων δι’ αντιπροσώπων, της σύγχρονης δουλείας και της οικονομικής εκμετάλλευσης. Διάφορες χώρες και πολυεθνικές εταιρείες εξακολουθούν να επιδιώκουν να εκμεταλλευτούν τα αφρικανικά πλούτη παρότι η πολιτική αναταραχή και η οικονομική διαφθορά στην Αφρική πονάνε όλους παντού.
Η Τουρκία ακολουθεί την «πολιτική του κερδίζω-κερδίζεις» στην Αφρική. Αντί να δημιουργεί νέες σχέσεις εξάρτησης, κηδεμονίας και εκμετάλλευσης, εστιάζει στην πολιτική ισότητα και την αμοιβαία οικονομική ανάπτυξη. Φιλοδοξεί να βοηθήσει τα αφρικανικά έθνη με την σοφή τους πολιτική: «Αφρικανικές λύσεις στα αφρικανικά προβλήματα». Προς τούτοις, η Τουρκία υλοποιεί προγράμματα σε όλη την ήπειρο για την εκπαίδευση Αφρικανών φοιτητών και δημόσιους υπαλλήλους σε διάφορους τομείς και την παροχή βοήθειας με τρόπο που να ενδυναμώσει παρά να αποδυναμώσει τα αφρικανικά έθνη. Αυτό ακριβώς έχει κάνει η Τουρκία στη Σομαλία από το 2011 όταν πραγματοποίησε μια παγκόσμια εκστρατεία για να βοηθήσει αυτή την εγκαταλειμμένη αφρικανική χώρα να ασχοληθεί με την πείνα, την ξηρασία, την υπερβολική φτώχεια και την τρομοκρατία. Με τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, η Τουρκία παρείχε πάνω από 1 δισεκατομμύριο δολάρια σε βοήθεια και επενδύσεις. Ενώ η Σομαλία έχει ακόμα έναν μακρύ δρόμο μπροστά της με την έννοια της ασφάλειας και οικονομικής ανάπτυξης, είναι σε πολύ καλύτερη κατάσταση από ότι ήταν πριν από έξι χρόνια. Οι αφρικανικές χώρες ανταποκρίθηκαν καταφατικά στην πολιτική κερδίζω-κερδίζεις της Τουρκίας. Οι επισκέψεις υψηλού επιπέδου αυξήθηκαν τα τελευταία χρόνια. Τουρκικές εταιρείες αναλαμβάνουν μεγάλα έργα όπως το έργο κατασκευής σιδηρόδρομου μήκους 2.000 χιλιομέτρων στην Τανζανία, η ανέγερση κοινωνικών κατοικιών χαμηλού κόστους στην Μοζαμβίκη, η ίδρυση ηλεκτροπαραγωγικών σταθμών στην Μαδαγασκάρη, η παραγωγή όλων των προϊόντων από τσιμέντο και ρούχα μέχρι ηλεκτρονικά στις χώρες της Αφρικής και συνεπώς προσφέροντας εργασία σε χιλιάδες Αφρικανούς στην ίδια τους την χώρα.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Ερντογάν είναι προσωπικά πρωτοπόρος αυτής της νέας εποχής. Όχι μόνο επισκέπτεται αφρικανικές χώρες και υποδέχεται ηγέτες τους στην Τουρκία αλλά επίσης ενθαρρύνει επιχειρήσεις, πανεπιστήμια, ΜΚΟ, κέντρα ερευνών, τουριστικά πρακτορεία και απλούς πολίτες να εμπλακούν στην αμοιβαία ενδυνάμωση των σχέσεων. Αναπτύσσει την αμοιβαία εμπιστοσύνη και οφέλη για όλους ώστε όλα τα ζητήματα να αντιμετωπίζονται με ανοιχτό και ειλικρινή τρόπο.
Είναι κομμάτι αυτής της προσέγγισης να ζητά η Τουρκία από τις αφρικανικές χώρες να απαγορέψουν τις ανατρεπτικές δραστηριότητες ατόμων και ιδρυμάτων της Γκουλενιστικής Τρομοκρατικής Οργάνωσης (FETÖ) στις χώρες τους. Εκμεταλλευόμενη το κύρος και τις ικανότητες της Τουρκίας, η FETÖ έχει εγκατασταθεί σε δεκάδες χώρες της Αφρικής τις δύο τελευταίες δεκαετίες. Τώρα που οι πραγματικές τους ταυτότητες εκτέθηκαν μετά την απόπειρα πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου, πολλές αφρικανικές χώρες κάνουν θετικά βήματα εναντίον αυτής της απειλής. Τα αδέρφια μας στην Αφρική πρέπει να γνωρίζουν ότι αυτή η αιρετική ομάδα είναι θέμα εθνικής ασφάλειας όχι μόνο για την Τουρκία αλλά και για εκείνους καθότι θα κάνει τα πάντα για να συσσωρεύσει πολιτική δύναμη και να την χρησιμοποιήσει εναντίον των ίδιων των εθνών που της ανοίγουν τις πόρτες και τις καρδιές.
Η πολιτική win-win της Τουρκίας είναι μια πολιτική αμοιβαίας ενδυνάμωσης βασιζόμενης στην ισότητα, την διαφάνεια και την βιωσιμότητα. Οι τεράστιες δυνατότητες της Αφρικής για την αειφόρο ανάπτυξη, θα συνειδητοποιηθούν μόνο όταν νέες μορφές σύγχρονης δουλείας, εκμετάλλευσης και εξάρτησης έρθουν στο τέλος τους και αντ’ αυτού οι Αφρικανοί θα έχουν τη δυνατότητα να αναπτύξουν τις ικανότητές τους με τρόπους που είναι σε αρμονία με το πνεύμα και τις παραδόσεις της αφρικανικής ηπείρου τον 21ο αιώνα. Η κερδίζω-κερδίζεις προσέγγιση της Τουρκίας στην Αφρική θα πρέπει να θεωρηθεί ως μια ταπεινή αλλά σημαντική συμβολή σε αυτό τον πολύτιμο σκοπό.
